Jakie są sposoby zniesienia wspówłasności?

Dość często zdarza się, że własność przysługuje kilku osobom jednocześnie. Jest to tzw. współwłasność, która polega na tym, że przedmiotem wspólnego prawa jest jedna rzecz ruchoma, nieruchomość lub inne prawo, a nie zespół różnych rzeczy. 

Współwłasność może być zniesiona w każdym czasie, a uprawnienie do żądania zniesienia współwłasności ma każdy ze współwłaścicieli. Powyższe roszczenie, zgodnie z art. 220 Kodeksu cywilnego, nie ulega przedawnieniu. 

Jak zatem można znieść współwłasność? Jest to możliwe zarówno w trybie umownym, jak i sądowym. W pierwszym z nich, zniesienie współwłasności następuje na mocy porozumienia stron. Jeżeli zaś strony nie dojdą do porozumienia co do faktu, sposobu ani innych istotnych kwestii dotyczących zniesienia, wtedy należy wystąpić z roszczeniem do sądu. W tym przypadku, zniesienie współwłasności następuje przez postanowienie sądu wydane w trybie nieprocesowym. 

Sposoby zniesienia współwłasności

Znieść współwłasności, można na trzy różne sposoby (zarówno w trybie umownym, jak i sądowym). Są one następujące: 

1. przez fizyczny podział rzeczy wspólnej pomiędzy wszystkich współwłaścicieli lub pomiędzy niektórych spośród nich;
2. przez przyznanie całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych;
3. przez sprzedaż rzeczy wspólnej i podział między współwłaścicieli uzyskanej sumy.

Odnośnie pkt. 1 – dokonać podziału fizycznego można tylko rzeczy podzielnej np. podział nieruchomości gruntowej, lokalowej. Podział fizyczny rzeczy nie może być sprzeczny z ustawą lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo gdyby pociągał za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Odnośnie pkt. 2 – przyznanie rzeczy na własność jednemu ze współwłaścicieli następuje gdy jest niemożliwe zastosowanie podziału fizycznego rzeczy. Rzecz wspólną przyznaje się w całości jednemu ze współwłaścicieli na wyłączność, z obowiązkiem spłaty pozostałych współwłaścicieli. Kwestia ta jest niejednokrotnie trudna do rozstrzygnięcia. 

Odnośnie pkt. 3 – jest to tzw. podział cywilny. Polega on na sprzedaż rzeczy wspólnej i podział uzyskanej ceny stosownie do wielkości udziałów każdego ze współwłaścicieli. Niniejszą sprzedaż zarządza się, gdy nie ma możliwości dokonania podziału w naturze i nie ma przesłanek do przyznania rzeczy na wyłączną własność któremukolwiek ze współwłaścicieli. 

Opłaty sądowe z tytułu zniesienia współwłasności 

Decydując się na zniesienie współwłasności, zarówno w trybie umownym, jak i sądowym, należy liczyć się z kosztami. Opłata od zgodnego wniosku o zniesienie współwłasności wynosi 300 zł, w przypadku zaś wystąpienia nieporozumień, gdzie sporne kwestie będzie musiał rozstrzygnąć sąd – opłata od wniosku wynosi 1000 zł.

Autorem wpisu jest apl. adw. Eliza Błachnio – Matyska