Categories: Uncategorized

Darowizna od rodziców w trakcie małżeństwa – czy przy rozwodzie trzeba spłacić męża?

Przy sprawach rozwodowych często słyszę dwa przekonania, które wzajemnie się wykluczają. Jedna strona mówi: „Dostałam to od rodziców, więc mąż nie ma do tego żadnego prawa”. Druga: „Wszystko, co pojawiło się po ślubie, jest wspólne i dzielimy po połowie”. Prawda leży gdzie indziej, a o tym, czy przy rozwodzie trzeba kogokolwiek spłacać, decyduje nie tyle sama darowizna, ile to, co z nią później zrobiono.

Czy darowizna od rodziców wchodzi do majątku wspólnego?

Co do zasady nie. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w trakcie jej trwania przez oboje lub jednego z małżonków (art. 31 § 1 k.r.o.). Ustawa wprost wyłącza jednak z tej wspólności przedmioty nabyte przez darowiznę należą one do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca postanowił inaczej (art. 33 pkt 2 k.r.o.).

W praktyce oznacza to, że mieszkanie podarowane przez rodziców tylko jednemu z małżonków jest jego majątkiem osobistym. Przy podziale majątku po rozwodzie się go nie dzieli, a obdarowany nie musi spłacać drugiej strony z tytułu samej darowizny.

Kiedy darowizna od rodziców staje się wspólna?

Regułę z art. 33 pkt 2 k.r.o. zmienia wola darczyńcy. Jeśli rodzice przekazali mieszkanie obojgu małżonkom, na przykład w akcie notarialnym wskazano, że darowizna następuje do majątku wspólnego przedmiot darowizny jest wspólny. Wtedy przy podziale majątku podlega podziałowi jak każdy inny składnik, co do zasady po połowie (art. 43 § 1 k.r.o.). Jeśli jedno z byłych małżonków chce zatrzymać mieszkanie, zwykle musi spłacić drugiemu wartość jego udziału.

Tu często pojawia się poczucie niesprawiedliwości: „przecież to moi rodzice dali”. Niestety, jeśli darczyńca świadomie obdarował oboje, pochodzenie majątku przestaje mieć znaczenie przy podziale.

Trudniej jest przy darowiznach pieniężnych, które rzadko mają pisemną umowę. Oświadczenie darczyńcy o przeznaczeniu darowizny do majątku wspólnego musi zostać złożone w chwili darowizny, nie później. Nie wymaga szczególnej formy i może wynikać także z okoliczności. W razie sporu o to, czy przelew od rodziców był dla córki, czy dla obojga małżonków, liczą się więc dowody: tytuł przelewu, wiadomości, zeznania świadków. Dlatego przy większych kwotach warto spisać krótką umowę darowizny, z której jasno wynika, kto jest obdarowanym.

Pieniądze od rodziców na wspólne mieszkanie – co wtedy?

To najczęstszy scenariusz. Rodzice przekazują pieniądze jednemu z małżonków, a małżonkowie kupują za nie (często razem z kredytem) mieszkanie do majątku wspólnego. Mieszkanie jest wtedy wspólne, ale pieniądze z darowizny pochodziły z majątku osobistego.

W takiej sytuacji obdarowany małżonek może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny (art. 45 § 1 zd. 2 k.r.o.). Rozlicza się je przy podziale majątku wspólnego (art. 45 § 2 k.r.o.). Nie oznacza to, że mieszkanie staje się osobiste – oznacza, że przy podziale obdarowany odzyskuje wartość tego, co do niego „dołożył”. Więcej o tym, jak liczy się takie nakłady, pisałam w osobnym wpisie o rozliczaniu nakładów z majątku osobistego na wspólny: Nakłady z majątku osobistego na majątek wspólnyhttps://www.agnieszkajakubowska.pl/naklady-z-majatku-osobistego-na-majatek-wspolny/

.

Inaczej jest, gdy za pieniądze z darowizny jeden z małżonków kupił coś wyłącznie dla siebie. Przedmiot nabyty w zamian za składniki majątku osobistego również należy do majątku osobistego (art. 33 pkt 10 k.r.o.).

W obu przypadkach ciężar wykazania, skąd pochodziły pieniądze, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 6 k.c.). Po kilkunastu latach od zakupu zebranie wyciągów bankowych bywa naprawdę trudne.

Dom na działce od rodziców – kiedy to Ty musisz rozliczyć się z mężem?

Odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi czasem: tak, choć nie w sposób, jakiego się spodziewasz. Typowa sytuacja wygląda tak: rodzice żony podarowali jej działkę, a małżonkowie wybudowali na niej dom ze wspólnych pieniędzy.

Wbrew powszechnemu przekonaniu taki dom nie jest wspólny. Budynek trwale związany z gruntem jest jego częścią składową (art. 48 k.c.), więc należy do właściciela działki – w tym przypadku do majątku osobistego żony. Mąż nie staje się współwłaścicielem domu, ale majątek wspólny ma roszczenie o zwrot nakładów, które z niego poczyniono na majątek osobisty żony (art. 45 § 1 zd. 1 k.r.o.). Przy podziale majątku żona musi więc rozliczyć wartość tych nakładów, a w praktyce może to oznaczać wypłatę mężowi znacznej kwoty.

To samo dotyczy remontu mieszkania otrzymanego od rodziców, jeśli zapłacono za niego ze wspólnych środków. Ustawa przewiduje tu wyjątek dla wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty przynoszące dochód, np. mieszkanie wynajmowane.

Podsumowanie

Darowizna od rodziców przekazana jednemu z małżonków co do zasady jest jego majątkiem osobistym i przy rozwodzie nie trzeba z niej spłacać męża. Rozliczenie pojawia się wtedy, gdy rodzice obdarowali oboje małżonków, gdy pieniądze z darowizny włożono w majątek wspólny albo gdy ze wspólnych środków inwestowano w to, co jedno z małżonków dostało od rodziców.

Ocena konkretnej sytuacji zależy od treści umowy darowizny, sposobu przekazania pieniędzy i tego, jak zostały wydane. Jeśli rozwód lub podział majątku jest przed Tobą, warto zebrać dokumenty i przemyśleć sprawę z adwokatem, zanim padnie propozycja ugody.

Autorem jest adwokat Agnieszka Jakubowska-Gregier prowadząca Kancelarię Adwokacką w Piasecznie. Zajmuje się prawem rodzinnym i spadkowym, w tym sprawami o rozwód i podział majątku.

Agnieszka Jakubowska - Gregier

Recent Posts

Czy testament może być nieważny, bo krzywdzi rodzinę?

„Przecież to niesprawiedliwe, więc chyba da się to unieważnić?” – takie pytanie bardzo często słyszę…

2 tygodnie ago

Opieka nad rodzicem a zachowek – czy można go obniżyć?

„Przez osiem lat woziłam mamę do lekarzy, a brat nie przyjechał ani razu. Teraz żąda…

4 tygodnie ago

Odrzucenie spadku przez małoletniego – kiedy potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego?

„Odrzuciłam spadek po ojcu u notariusza, więc sprawa długów jest zamknięta". To zdanie słyszę w…

1 miesiąc ago

Podział majątku u notariusza czy w sądzie?

Wiele osób, które trafiają do mnie po rozwodzie, jest przekonanych, że podział majątku to zawsze…

2 miesiące ago

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku — co zawiera i dokumenty

Sam wniosek o stwierdzenie nabycia spadku to jedna kartka, czasem dwie. A mimo to jest…

2 miesiące ago

Nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny

Darowizna od rodziców przeznaczona na budowę wspólnego domu. Pieniądze ze sprzedaży kawalerki kupionej jeszcze przed…

3 miesiące ago