Podział majątku u notariusza czy w sądzie?

Wiele osób, które trafiają do mnie po rozwodzie, jest przekonanych, że podział majątku to zawsze sprawa sądowa. Długa, kosztowna i pełna sporów o każdy sprzęt kuchenny. Tymczasem jeśli byli małżonkowie potrafią się dogadać, cały majątek można podzielić w jeden dzień, bez wchodzenia na salę sądową. Problem w tym, że ta prostsza droga ma swoje warunki  i wbrew powszechnemu przekonaniu wcale nie zawsze jest tańsza. Dzisiaj wyjaśniam, kiedy podział majątku u notariusza rzeczywiście się opłaca, a kiedy i tak skończycie ze sprawą w sądzie.

Czy podział majątku można w ogóle załatwić u notariusza?

Tak, ale pod dwoma warunkami. Po pierwsze, wspólność majątkowa musi już nie istnieć. Powstaje ona np. po prawomocnym rozwodzie, separacji albo po podpisaniu umowy o rozdzielności majątkowej. Pisałam o tym szerzej przy okazji rozdzielności majątkowej. Po drugie i to najczęściej przesądza sprawę musicie być zgodni co do każdego elementu podziału. Co wchodzi w skład majątku, ile jest warte i komu ma przypaść. Wystarczy spór o jeden składnik, żeby ta droga odpadła.

Ile kosztuje podział majątku u notariusza, a ile w sądzie?

Tu zaczynają się niespodzianki, bo intuicja bywa myląca. U notariusza płacicie taksę zależną od wartości majątku. Dla przykładu: przy majątku wartym 700 000 zł, mieszczącym się w przedziale od 60 000 zł do 1 000 000 zł, maksymalna taksa wynosi 1010 zł plus 0,4% od nadwyżki ponad 60 000 zł, czyli około 3570 zł netto, do czego dolicza się 23% VAT (razem ok. 4390 zł) oraz opłatę za wypisy aktu (6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę).

W sądzie opłata jest stała i nie zależy od wartości majątku: 1000 zł od zwykłego wniosku, ale tylko 300 zł, jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału (art. 38 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeśli jednak pojawia się spór co do wartości nieruchomości, dochodzi koszt opinii biegłego do kilku tysięcy złotych za jedną wycenę. Przy pełnej zgodzie i niedużym majątku droga sądowa bywa tańsza na starcie, ale u notariusza zamykacie sprawę od razu, bez czekania na termin rozprawy. I bez ryzyka, że ktoś się rozmyśli w oczekiwaniu na rozprawę.

Kiedy więc ugoda się opłaca, a kiedy trzeba iść do sądu?

Notariusz sprawdza się wtedy, gdy jesteście zgodni co do każdego elementu podziału, macie ustaloną wartość składników majątku i zależy Wam na czasie,  zwłaszcza gdy w grę wchodzi nieruchomość, a Wy chcecie mieć sprawę zamkniętą od ręki. Droga sądowa jest konieczna, gdy pojawia się spór albo gdy chcecie, żeby sąd rozstrzygnął o nierównych udziałach, spornych nakładach czy wynagrodzeniu za korzystanie z majątku. 

Podsumowanie

Wybór między notariuszem a sądem sprowadza się w praktyce do jednego pytania: czy jesteście naprawdę zgodni co do każdego punktu podziału. Jeśli tak notariusz da Wam szybkość i pewność, bez czekania na terminy rozpraw. Jeśli nie, lepiej od razu przygotować się do sprawy sądowej, zamiast tracić miesiące na negocjacje, które i tak trafią przed sąd.

Zanim zdecydujecie się na którąś z tych dróg, warto skonsultować sprawę z adwokatem zwłaszcza gdy w majątku jest nieruchomość, firma albo kredyt. Jedna rozmowa potrafi oszczędzić miesięcy postępowania albo tysięcy złotych źle wyliczonej spłaty.

Autorką artykułu jest adwokat Agnieszka Jakubowska-Gregier, prowadząca Kancelarię Adwokacką w Piasecznie, specjalizująca się w prawie rodzinnym i sprawach o podział majątku wspólnego małżonków. Więcej o warunkach wcześniejszego wprowadzenia rozdzielności majątkowej można przeczytać na stronie kancelarii.