Logo

tel. +48 502 568 281

Wstąpienie wnuka w stosunek najmu po śmierci najemcy

19/09/2019 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Wstąpienie wnuka w stosunek najmu po śmierci najemcy

Wstąpienie wnuka w stosunek najmu lokalu mieszkalnego – czy jest w ogóle możliwe? Jak to często bywa w prawie odpowiedź nie jest jednoznaczna.  Zgodnie bowiem z treścią art. 691 § 1 k.c. w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. W myśl § 2 tego artykułu, osoby wymienione powyżej wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, a brak jednej z nich skutkuje niemożnością wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy.

W tym miejscu wskazać należy, że wstąpienie w stosunek najmu po śmierci najemcy dotyczy wszystkich lokali mieszkalnych, w tym najmu lokalu komunalnego. Komu przysługuje mieszkanie komunalne przeczytasz tutaj.

 

Bliskie relacje z dziadkami

Jak zostało wskazane powyżej w stosunek najmu może wstąpić osoba, która pozostawała w faktycznym wspólnym pożyciu z najemcą. Określenie to musi obejmować istnienie łącznie więzi duchowej, gospodarczej i fizycznej. Bez więzi fizycznej nie ma więc wspólnego pożycia. W takim przypadku zachodzą inne relacje, które charakteryzować mogą różne stosunki, w jakich pozostają osoby, także połączone więzami rodzinnymi. Nawet bardzo intensywna więź psychiczna pomiędzy zstępnymi oraz wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego nie uzasadnia nazwania tej relacji “wspólnym pożyciem”. Relacje te przybierają zwykle postać opieki, pieczy czy przyjaźni. Nie można ich kwalifikować jako wspólnego pożycia, gdyż brak więzi fizycznej wyklucza taką kwalifikacją. Powyższe oznacza, że wnuk najemcy, a także – co jest samo przez się zrozumiałe – dalsi zstępni najemcy, nie należą do osób pozostających we wspólnym pożyciu z najemcą, także wtedy, gdy łączy go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku, sygn.. akt III CZP 26/02, publ. LEX).

 

Wnuk, jako osoba uprawniona do alimentów

Niemniej wnuk może zostać uznany, jako osoba wobec której najemca zobowiązany był do świadczeń alimentacyjnych. Jednakże pokreślić należy, że analiza systemowa  art. 691 k.c. każe odczytywać krąg osób upoważnionych jako lokatorzy do sukcesji po zmarłym najemcy nie jako grupę osób potencjalnie uprawnionych do alimentacji (art. 138 KRO), ale jako osoby, względem których zmarły realizował (bez znaczenia, czy w drodze orzeczenia sądowego, czy dobrowolnie) swój obowiązek.

Powyższe oznacza, że w niektórych sytuacjach wstąpienie wnuka w stosunek najmu po śmierci najemcy będzie możliwe. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy babka lub dziadek wspierali finansowo wnuka, np. poprzez zaspakajanie jego potrzeb mieszkaniowych lub finansowe partycypowanie w kosztach jego utrzymania. Gdyby wnuk bez takiego wsparcia znalazłby się w niedostatku to należy uznać, że zostały spełnione wszystkie przesłanki obowiązku alimentacyjnego babki albo dziadka. Oczywistym przy tym jest, iż obowiązek ten nie musi być stwierdzony wyrokiem sądowym lub pisemną umową, niemniej jednak ma być realny i konkretny.

 

Kiedy można żądać obniżenia alimentów?

04/07/2019 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Alimenty określone w orzeczeniu sądowym, ugodzie lub umowie alimentacyjnej nie są ustalone na zawsze i mogą ulec modyfikacji na skutek zmiany okoliczności. Zmiana ta może dotyczyć podwyższenia alimentów (o tym pisałam jakiś czas temu na blogu Kiedy można żądać podwyższenia alimentów) lub ich obniżenia. Obniżenie alimentów jest możliwe na podstawie art. 138 k.r.o., zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

 

Pogorszenie sytuacji majątkowej zobowiązanego

Najczęściej spotykaną zmianą stosunków, uzasadniającą obniżenie alimentów jest pogorszenie stanu majątkowego zobowiązanego. W tym miejscu wyjaśnić jednak należy, że wyłącznie taka zmiana stosunków wynikająca z okoliczności, na które zobowiązany nie ma wpływu lub za które nie ponosi odpowiedzialności, takich jak np. utrata pracy lub choroba, może usprawiedliwiać zmniejszenie zakresu obowiązku alimentacyjnego. Dobrowolna natomiast zmiana stosunków (np. zwolnienie się z pracy) zasadniczo nie uzasadnia zmniejszenia alimentów.

Należy przy tym zaznaczyć, że choć istnienie ważnego powodu do zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne, powodującej zmniejszenie się zarobków zobowiązanego do alimentacji, może stanowić podstawę do żądania obniżenia alimentów na podstawie art. 138 k.r.o., to takie żądanie może podlegać oddaleniu, jeśli pogorszeniu się sytuacji zarobkowej zobowiązanego do alimentacji odpowiada równoznaczny wzrost potrzeb uprawnionych do alimentacji, a zasądzone na rzecz uprawnionych alimenty nie przekraczają możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1973 roku, sygn. akt III CRN 6/73, Lexis.pl nr 316367).

 

Podjęcie pracy przez osobę uprawnioną

Podjęcie pracy przez osobę uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych, która pozwala na zaspokajanie jej, choćby częściowo swoich uzasadnionych potrzeb może stanowić zmianę okoliczności, o której mowa w art. 138 k.r.o. i uzasadniać obniżenie alimentów.

 

Zmiana sytuacji osobistej zobowiązanego

Zawarcie nowego związku małżeńskiego lub urodzenie się zobowiązanemu kolejnego dziecka powoduje powstanie obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania tych członków rodziny. Takie obciążenie może zatem zmniejszać możliwości finansowe zobowiązanego i wpływać na zakres obowiązku alimentacyjnego wobec innych jego dzieci. Pamiętać jednak należy, że sam fakt urodzenia się kolejnego dziecka nie pociąga za sobą automatycznie ustania obowiązku alimentacyjnego w stosunku do pozostałych dzieci. Może on ewentualnie wpłynąć na rozmiar istniejącego obowiązku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2002 roku, sygn.. akt V CKN 1032/2000, Lexis.pl nr 379797). Nie można bowiem kosztem dzieci z drugiego związku zwiększać zakresu obowiązku alimentacyjnego zobowiązanego względem dziecka z wcześniejszego związku lub doprowadzić do niezaspakajania potrzeb dzieci z drugiego związku. Rodzeństwo, w tym rodzeństwo przyrodnie powinno żyć na równej stopie i zasada ta nie powinna zostać zachwiana na niekorzyść jednego z dzieci zobowiązanego.

 

Zwiększony udział zobowiązanego w sprawowaniu opieki nad uprawnionym

W sytuacji, gdy od daty ustalenia alimentów udział zobowiązanego w sprawowaniu opieki nad uprawnionym uległ zwiększeniu wówczas można żądać obniżenia alimentów. Dotyczy to przede wszystkim takich wypadków, gdy z upływem czasu faktyczne formy opieki zobowiązanego nad dzieckiem uległy nie tylko rozszerzeniu, ale również konkretyzacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że obowiązek alimentacyjny może być realizowany nie tylko w formie świadczeń pieniężnych, lecz również poprzez osobiste starania zobowiązanego w sprawowaniu opieki. Często bowiem zdarza się tak, że oprócz świadczeń pieniężnych zobowiązany ponosi dodatkowo niemałe wydatki na uprawnionego podczas ustalonych widzeń, wyjazdów, weekendów itp.

 

Zabezpieczenie powództwa o obniżenie alimentów poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego

Zabezpieczenie powództwa o obniżenie obowiązku alimentacyjnego poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest wyłączone. Ze względu jednak na potrzebę szczególnej ochrony interesu osoby uprawnionej do alimentacji zawieszenie postępowania egzekucyjnego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy powództwo jest uwiarygodnione w wysokim stopniu, np. dokumentami, z których bezspornie wynika zmiana okoliczności, uzasadniająca obniżenie alimentów (por. uchwała SN z 27 listopada 1980 r., III CZP 60/80, LexisNexis nr 296785)

 

Obowiązek alimentacyjny ojczyma

13/03/2017 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Pomimo braków więzów pokrewieństwa dziecko może żądać od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem i odpowiednio od żony ojca, nie będącej jego matką alimentów. Obowiązek alimentacyjny wobec pasierba swoje oparcie znajduje w art. 144 § 1 k.r.o. Zgodnie z tym przepisem dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, niebędącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, niebędącej jego matką.

W tym miejscu wskazać należy, że uzyskanie przez dziecko nazwiska męża matki stanowi tylko środek sprzyjający asymilacji dziecka w rodzinie, nie powoduje natomiast ustalenia ojcostwa. Wobec braku węzłów pokrewieństwa nie ma podstaw do zasądzenia alimentów w oparciu o art. 87, 128 i 133 k.r.o. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1967 roku, sygn.. akt III CRN 315/67, publ. LEX). Powyższe oznacza, że alimenty od ojczyma lub macochy mogą być zasądzone wyłącznie w oparciu o art. 144 § 1 k.r.o.

Małżeństwo ≠ obowiązek alimentacyjny względem pasierba

Sam fakt zawarcia małżeństwa matki lub ojca dziecka nie powoduje automatycznie powstania obowiązku alimentacyjnego względem pasierba. Żądanie alimentów od ojczyma (macochy) musi bowiem odpowiadać ogólnemu poczuciu słuszności, znajdującemu uzasadnienie w istniejących regułach moralności i dobrych obyczajach społeczeństwa. Obowiązek więc i zakres tego obowiązku w każdym konkretnym wypadku będzie zależeć od ustalenia, czy w okolicznościach ujawnionych w sprawie żądanie świadczenia alimentów wysunięte w stosunku do ojczyma (macochy) i wysokość tego żądania zgodne są z zasadami współżycia społecznego.

Zgodność z zasadami współżycia społecznego

Przede wszystkim żądanie alimentów od ojczyma lub macochy będzie zgodne z zasadami współżycia społecznego, a co za tym uzasadnione w sytuacji, gdy dziecko zostało przyjęte przez ojczyma lub macochę do domu, jest przez nich wychowywane, tworzy razem z nimi rodzinę i traktowane jest na równi z pozostałymi jej członkami.

Czas trwania obowiązku alimentacyjnego

Obowiązek alimentacyjny ojczyma względem pasierba trwa dopóki pasierb znajduje się w niedostatku. Ponadto obowiązek ten co do zasady wygasa z chwilą rozwiązania małżeństwa przez rozwód, albowiem przepis art. 144 § 1 k.r.o mówi o skierowaniu żądania do męża, a nie byłego męża swojej matki oraz żony, a nie byłej żony swojego ojca.

Kolejność obowiązku alimentacyjnego

Obowiązek alimentacyjny ojczyma (macochy) nie może jednak wyprzedzać obowiązku alimentacyjnego rodziców dziecka, gdyż nie dałoby się to pogodzić z zasadami współżycia społecznego. Dziecko będzie mogło jednak żądać świadczeń alimentacyjnych od swego ojczyma (macochy) w całości lub w części w każdym wypadku, gdy rodzice nie będą mogli spełnić swego obowiązku wobec dziecka albo gdy ich możliwości zarobkowe i majątkowe nie wystarczą na zaspokojenie potrzebnych dziecku lub w konkretnym wypadku uzasadnionych środków utrzymania i wychowania, ale zawsze tylko wtedy, gdy odpowiada to zasadom współżycia społecznego (por. uchwała  Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 1968, sygn. akt III CZP 27/68, publ. LEX).

Alimenty od ojczyma w wyroku rozwodowym?

Na koniec należy dodać, że w procesie o rozwód nie jest dopuszczalne orzeczenie o świadczeniach alimentacyjnych, które w myśl art. 144 k.r.o. mogą przysługiwać dziecku jednego z małżonków od drugiego małżonka, nie będącego jego ojcem lub matką. Takich świadczeń dziecko może dochodzić od swego ojczyma lub macochy tylko w odrębnym procesie (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1975 roku, sygn.. akt III CRN 231/15, publ. LEX).

 

 

Kancelaria Adwokacka Agnieszka Jakubowska - Gregier
ul. Puławska 22 lok. 6, 05-500 Piaseczno, tel. 502 56 82 81, email: [email protected]