Logo

tel. +48 502 568 281

Czy można zabronić ojcu kontaktów z dzieckiem?

16/04/2018 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Nie trzeba chyba tłumaczyć jak ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka oraz budowania i podtrzymywania więzi emocjonalnych jest jego osobisty kontakt z każdym rodzicem. Dlatego też utrzymywanie kontaktów rodziców z dziećmi jest nie tylko ich prawem, lecz również obowiązkiem wynikającym z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

 

Kontakty, a władza rodzicielska

Niestety prawo do kontaktów często jest utożsamiane z władzą rodzicielską, co jest błędem. Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców co do zasady nie ma wpływu na jego prawo do kontaktów z dzieckiem.  Jednakże powody które legły u podstaw rozstrzygnięcia o pozbawieniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej mogą przemawiać również o ograniczeniu lub całkowitym zakazie kontaktów z dzieckiem. W każdej sprawie związanej z dzieckiem najważniejsze jest bowiem dobro dziecka i tym kieruje się sąd opiekuńczy rozstrzygając o kontaktach jednego rodzica z dzieckiem.

Zakaz kontaktów z dzieckiem 

Mając na uwadze to, jak ważny wpływ na rozwój dziecka ma osobista styczność z rodzicami to nie powinno nikogo dziwić, że całkowite pozbawienie jednego rodziców kontaktu z dzieckiem może nastąpić jedynie wyjątkowo. Może mieć to miejsce  w sytuacji, gdy utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza.  W kwestii tej wypowiedział się Sąd Najwyższy, który uznał że dobru dziecka nie służy zerwanie osobistej styczności rodziców z dzieckiem, nawet gdy nie wykonują oni władzy rodzicielskiej lub zachodzą podstawy do pozbawienia ich wykonywania tej władzy (art. 111 § 1 k.r.o.). Ze względu na charakter prawa do osobistej styczności z dzieckiem odebranie rodzicom tego prawa może nastąpić wyjątkowo, np. gdy utrzymywanie osobistych kontaktów rodziców z dzieckiem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu bądź wpływa demoralizująco na dziecko (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 roku, sygn.. akt I CKN 1115/00, publ. LEX).

 

Zmiana postanowienie

Warto również pamiętać, że sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Orzeczenie ustalające kontakty rodziców z dzieckiem nie jest ostateczne w tym znaczeniu, że w przyszłości może ulec zmianie poprzez rozszerzenie tych kontaktów, ich zawężenie czy też ich pozbawienie. Zatem nawet wydanie przez sąd rozstrzygnięcia o zakazie utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie wyklucza zmiany tego orzeczenia w przyszłości poprzez przywrócenie tych kontaktów o ile przemawiać będzie za tym dobro dziecka.

 

Podsumowanie

Reasumując co do zasady nie można zabronić ojcu kontaktów z dzieckiem o ile nie zagrażają one poważnie dobru dziecka. Dotyczy to również zabronienia matce kontaktów z dzieckiem, jeżeli dziecko przebywa na stale z ojcem. Sam konflikt pomiędzy rodzicami nie jest bowiem przesłanką do pozbawiania jednego z rodziców prawa do osobistej styczności z dzieckiem. W przypadku braku porozumienia pomiędzy rodzicami w tej kwestii sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem ustali sąd opiekuńczy.

 

Wpis został opublikowany również na portalu INFOR.PL 

 

Zmiana nazwiska dziecka bez zgody ojca

11/12/2016 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady dziecko nosi nazwisko obojga rodziców. Jednakże zdarzają się sytuację, gdy dziecko na skutek rozwodu rodziców lub innych okoliczności nosi nazwisko inne aniżeli matka czy ojciec. Ponadto w wyniku rozwodu czy zawarcia nowego związku małżeńskiego przez jednego z rodziców może wystąpić potrzeba zmiany nazwiska dziecka, przy czym procedura dokonania ww. zmian uzależniona jest przede wszystkim od dwóch okoliczności –  sposobu nadania nazwiska dziecka oraz zakresu władzy rodzicielskiej.

Zmiana nazwiska dziecka na nazwisko ojczyma

Zgodnie z art. 90 § 1 k.r.o. jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem zgodne oświadczenia, że dziecko będzie nosiło takie samo nazwisko, jakie nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. Do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło trzynaście lat, jest potrzebna jego zgoda. Powyższa zasada odnosi się również do ojca dziecka, który zawarł nowy związek małżeński z inną kobietą.

Kiedy nie można zmienić nazwiska dziecku na nazwisko ojczyma?

Zaznaczyć jednak należy, że możliwość nadania dziecku nazwiska ojczyma jest wyłączona, jeżeli dziecko nosi nazwisko drugiego rodzica albo nazwisko utworzone na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców dziecka przez połączenie nazwisk obojga rodziców. Ww. przypadku pozostaje bez znaczenia czy ojcu dziecka przysługuje władza rodzicielska czy też nie, albowiem ustawodawca przyznaje priorytet pochodzeniu biologicznemu dziecka przy ustalaniu jego nazwiska.

Zmiana nazwiska, a obowiązek alimentacyjny

Zmiana nazwiska dziecka na nazwisko ojczyma nie pociąga za sobą zmian w relacjach dziecko – biologiczny ojciec. Powyższe oznacza, że pomimo nadania dziecku nazwiska ojczyma obowiązek alimentacyjny oraz władza rodzicielska ojca (biologicznego) wobec dziecka nie wygasa. Nie zanika również prawo do osobistej styczności ojca z dzieckiem. Co więcej uzyskanie przez dziecko nazwiska męża matki stanowi tylko środek sprzyjający asymilacji dziecka w rodzinie, nie powoduje natomiast ustalenia ojcostwa. Wobec braku węzłów pokrewieństwa nie ma zatem podstaw do zasądzenia alimentów w oparciu o art. 87, 128 i 133 k.r.o., zaś jedyną podstawą do zasądzenia na rzecz dziecka alimentów od męża jego matki, nie będącego jego ojcem, stanowić może art. 144 § 1 k.r.o. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1967 roku, sygn.. akt III CRN 315/67, publ. LEX).

Zmiana nazwiska dziecka bez zgody ojca, czyli zmiana nazwiska w trybie administracyjnym

W przypadku, gdy dziecko nosi nazwisko ojca lub nazwisko powstałe na podstawie zgodnych oświadczeń rodziców dziecka przez połączenie nazwisk obojga rodziców i nie jest możliwa zmiana nazwiska na podstawie art. 90 k.r.o. wówczas można dokonać zmiany nazwiska w trybie administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 roku o zmianie nazwiska i imienia zmiana nazwiska lub nazwiska rodowego jednego z rodziców rozciąga się na małoletnie dzieci i na dzieci, które pochodzą od tych samych rodziców, pod warunkiem że drugi z rodziców wyraził na to zgodę, chyba że nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych lub jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo nie żyje. Również w tym przypadku do zmiany nazwiska dziecka, które ukończyło trzynaście lat potrzebna jest jego zgoda.

Kiedy brak zgody ojca nie stanowi przeszkody do zmiany nazwiska?

Zmiana nazwiska bez zgody ojca możliwa jest w czterech przypadkach. Po pierwsze w sytuacji, gdy jest on pozbawiony władzy rodzicielskiej. Po drugie nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (jest niepełnoletni, ubezwłasnowolniony częściowo lub całkowicie) Po trzecie nie żyje. Ostatnim przypadkiem kiedy brak zgody ojca nie stanowi przeszkody do zmiany nazwiska dziecka jest prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego na dokonanie takiej czynności. Albowiem w przypadku braku porozumienia rodziców w istotnych sprawach dziecka, zaś do tej kategorii należy niewątpliwie zaliczyć zmianę nazwiska każdy z rodziców może wystąpić z wnioskiem do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie tej kwestii.

Na koniec podkreślić należy, że do dokonania zmiany nazwiska dziecka w ww. trybie konieczne jest wystąpienie ważnych powodów. Jednakże co do zasady większe poczucie przynależności do rodziny, w której się dziecko wychowuje jest istotnym powodem, uzasadniającym zmianę nazwiska na nazwisko jakie nosi jego przyrodnie rodzeństwo czy jeden z rodziców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 roku, sygn.. akt II OSK 1433/13, publ. LEX).

Wpis został opublikowany również na portalu Infor.pl http://www.infor.pl/prawo/rozwody/rozwod-i-dziecko/750227,Zmiana-nazwiska-dziecka-bez-zgody-ojca.html

Zarząd majątkiem dziecka. Kiedy potrzebna jest zgoda sądu?

26/08/2016 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady zarząd majątkiem dziecka sprawują rodzice, sprawujący nad nim władzę rodzicielską (art. 101 § 1 k.r.o.). Jednakże ww. atrybut władzy rodzicielskiej nie ma charakteru absolutnego, albowiem rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Co zatem wchodzi w zakres pojęcia zwykłego zarządu? Ogólnie rzecz mówiąc będą to czynności polegające na załatwianiu bieżących spraw związanych z majątkiem dziecka i utrzymanie tego majątku w stanie niepogorszonym. Natomiast wszystko to, co ze względu na swój ciężar gatunkowy i wartość przedmiotu dokonanej czynności, jej skutków w sferze majątku małoletniego nie mieści się w tych bieżących sprawach należy traktować jako czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, na które to rodzice muszą uzyskać zgodę sądu. W tym miejscu wskazać należy, że czynność dokonana bez zezwolenia sądu opiekuńczego jest nieważna i nie podlega konwalidacji na podstawie art. 18 k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 roku, sygn.. akt II UK 178/06, publ. LEX oraz chwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1961 roku, sygn.. akt 1 CO 16/61, publ. OSNCP 1963/9 poz. 187). Powyższe oznacza, że dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd bez zezwolenia nie może zostać potwierdzone przez sąd w późniejszym czasie. W związku z czym schemat działania rodziców powinien być zawsze taki sam – najpierw zgoda sądu, a następnie dokonanie czynności.

Przykładowo do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu możemy zaliczyć:
1. zawarcie ugody o ile nie ma ona charakteru wyłącznie przysparzającego, np. poprzez zrzeczenie się roszczeń odszkodowawczych (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2015 roku, sygn.. akt V ACa 26/15, publ. LEX);
2. przekazanie działek rolnych w bezpłatne użytkowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, sygn.. akt II GSK 2102/12, publ. LEX);
3. odrzucenie spadku w imieniu małoletniego;
4. zawarcie umowy dzierżawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 roku, sygn.. akt II UK 178/06, publ. LEX);
5. zawarcie w imieniu małoletniego umowy spółki cywilnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 1997 roku, sygn.. II SA/Po 1438/96, publ. LEX).

Nie można również zapominać, że w przypadku nienależytego zarządu majątkiem dziecka rodzice ponoszą względem małoletniego odpowiedzialność odszkodowawczą, przy czym wobec braku szczególnego uregulowania do odpowiedzialności rodziców za szkody wyrządzone dziecku stosuje się zasady ogólne. Zgodnie z utrwalonym poglądem (zob. Prawo rodzinne. Warszawa 1952. s. 273; M. Grudziński, A. Wolter) jest to odpowiedzialność ex contractu (niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy), rodzice bowiem, wykonując niewłaściwie swe obowiązki, wykonują władzę rodzicielską nienależycie w rozumieniu art. 471 k.c. Dotyczy to szkód, jakich dziecko może doznać w sferze wykonywania pieczy nad jego osobą, jak też w zarządzanym przez rodziców majątku.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

19/01/2016 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady władza rodzicielska przysługuje obojgu rodziców (art. 93 § 1 k.r.o.). Jednakże w sytuacji, gdy władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców (art. 111 § 1 k.r.o). Nie ulega wątpliwości, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej stanowi najbardziej drastyczny środek ingerencji sądu w sferę tej władzy, polega bowiem na tym, że rodzice tracą całkowicie tę władzę.  Dokonując zatem wykładni przepisu art. 111 § 1 k.r.o., trzeba mieć na uwadze, że do pozbawienia władzy rodzicielskiej upoważniają sąd tylko takie zaniedbania obowiązków względem dziecka, które mogą być ocenione jako rażące. Muszą to być poważne zaniedbania bądź zaniedbania o mniejszej wadze, które nabierają cech niepoprawności i uporczywości. W przepisie art. 111 § 1 k.r.o. chodzi o zaniedbania rodziców, które cechuje uporczywość, niepoprawność i nasilenie złej woli. Zaniedbania o mniejszym ciężarze, nieosiągające takich cech, uzasadniają jedynie wydanie odpowiednich zarządzeń przewidzianych w art. 109 k.r.o. Pozbawienie władzy rodzicielskiej to najsurowszy środek ingerencji sądu, który można zastosować dopiero wówczas, gdy stosowane dotychczas łagodniejsze środki okazały się nieskuteczne lub gdy w okolicznościach danego wypadku jest oczywiste, że stosowanie łagodniejszych środków jest niecelowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1997 roku, sygn.. akt III CKN 122/97, publ. LEX).

Jako konkretne przyczyny pozbawienia rodziców władzy rodzicielskiej z powodu jej nadużywania lub zaniedbań w jej wykonywaniu można m.in. wskazać:

  1. agresywne zachowanie jednego z rodziców wobec dziecka lub nawet drugiego z rodziców w sytuacji, gdy postępowanie rodzica obiektywnie wywiera destrukcyjny wpływ na proces wychowania i rozwoju psychicznego dziecka, choćby nie było to związane z subiektywnym, negatywnym nastawieniem rodzica wobec dziecka (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2000 roku, sygn.. akt I CKN 931/00, publ. LEX);
  2. nadużywanie alkoholu lub środków odurzających przez rodzica, a także rozpijanie dziecka
  3. uprawianie przestępczego procederu przez rodzica lub nakłanianie do takiego postępowania dziecka;
  4. uporczywe i złośliwe uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2000 roku, sygn.. akt III CKN 834/99, publ. LEX)
  5. pozbawienie przez ojca kilkuletniego dziecka naturalnego środowiska rodzinnego i bezpośredniej opieki matki oraz możliwości wychowywania się wspólnie z małoletnim rodzeństwem i zatrzymanie go na stałe – wbrew woli matki – w obcym kraju (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1970 roku, sygn.. akt III CRN 181/70, publ. LEX).

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem jest niezależne od władzy rodzicielskiej. Powyższe oznacza, iż w przypadku pozbawienia władzy rodzicielskiej czy też jej ograniczenia rodzice w dalszym ciągu mają prawo do osobistej styczności z dzieckiem (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 roku, sygn.. akt IV CK 615/03, publ. LEX).

*Wpis ten został opublikowany również na portalu INFOR

Kancelaria Adwokacka Agnieszka Jakubowska - Gregier
ul. Puławska 22 lok. 6, 05-500 Piaseczno, tel. 502 56 82 81, email: [email protected]