tel. +48 502 568 281

Wyrobienie paszportu bez zgody jednego z rodziców

17/01/2020 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Paszport? Tylko, gdy oboje rodzice podpiszą wniosek

W związku ze zbliżającym się okresem ferii zimowych,  coraz częściej aktualnym staje się wyrobienie paszportu pozwalającego na wyjazd małoletniego dziecka za granicę. Zgodnie z obowiązującym prawem, wniosek paszportowy powinni podpisać rodzice małoletniego. Jeżeli jednak jedno z nich nie wyraża zgody na wyrobienie niniejszego dokumentu bądź nie można nawiązać z nim kontaktu,  wówczas administracja państwowa nie wyda paszportu. Art. 14  ustawy z dn. 13.07.2006r. o dokumentach paszportowych  (Dz.U.2018.1919 t. j. z dnia 2018.10.08) stanowi bowiem wprost, iż do wydania dziecku paszportu konieczna jest pisemna zgoda obojga jego rodziców, a w wypadku braku zgodności stanowisk – orzeczenie sądu opiekuńczego, które zastępuję tę zgodę. Przepisy tej ustawy przewidują konieczność wydania orzeczenia w razie braku porozumienia pomiędzy rodzicami co do kwestii wyrobienia paszportu dla małoletniego – kwalifikując tę sprawę w świetle art. 97 § 2 k.ro. jako istotną.

 

Brak zgody na wyrobienie paszportu

Problemem jest sytuacja, gdy każde z rodziców posiada pełnię władzy rodzicielskiej, pozostając ze sobą w stałym konflikcie, uniemożliwiającym porozumienie się w istotnych sprawach dotyczących dziecka. Wówczas, istnieją dwa rozwiązania: – jak wskazano powyżej – złożenie wniosku o zastąpienie zgody drugiego rodzica zezwoleniem sądu opiekuńczego na wydanie paszportu bądź złożenie wniosku o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej drugiego z rodziców. Jeżeli zdecydowano się na pierwsze rozwiązanie, to dopiero po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądu, należy się udać do właściwego organu paszportowego ze stosownym wnioskiem. W przypadku zaś złożenia wniosku o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej, jeden z rodziców mógłby samodzielnie oczywiście już po wydaniu orzeczenia przez sąd podejmować decyzję w sprawach wychowywanego dziecka.  Jednakże powyższa sytuacja wymaga wykazania, iż zachodzą przesłanki, które pozwalają na pozbawienie jednego z rodziców władzy rodzicielskiej.

 

Wyrobienie paszportu co do zasady nie zagraża dobru dziecka

W orzecznictwie przyjmuje się, że wydanie dziecku paszportu nie wywołuje w jego życiu szczególnie doniosłych konsekwencji. Małoletni staje się po prostu posiadaczem dokumentu, który umożliwia przekroczenie granicy oraz poświadcza dane osobowe w nim stwierdzone. Wskazano również, że w myśl tej zasady każdy obywatel ma prawo do otrzymania paszportu, a pozbawienie lub ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w ustawie. W konsekwencji nie można domniemywać, że dziecko wyposażone w paszport może być uprowadzone. Nie ma żadnych podstaw do postawienia nawet teoretycznego założenia, że zabierając dziecko poza granice kraju rodzic działałby na jego szkodę lub mógłby zagrozić jego dobru (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 13 września 2018 r. o sygn. akt V Ca 205/18).

 

Wyjazd za granicę? Pamiętaj o zgodzie drugiego rodzica

Należy również podkreślić, iż  w przypadku braku porozumienia między rodzicami oraz ww. przypadkach, oddzielnej zgody sądu będzie wymagał również wyjazd dziecka za granicę w celach turystycznych, co wiąże się z ze złożeniem stosownego wniosku przez jednego z rodziców.

 

Autorem wpisu jest Pani Eliza Błachnio

Opieka naprzemienna – kiedy jest na nią szansa?

18/12/2019 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Opieka naprzemienna wbrew powszechnej opinii nie stanowi formy kontaktów, ale sposób wykonywania władzy rodzicielskiej. Z opieką naprzemienną mamy do czynienia, kiedy obydwoje rodzice zajmują się dzieckiem w jednakowym stopniu, w stworzonych przez siebie środowiskach wychowawczych (np. dziecko przebywa tydzień/miesiąc u matki, a następnie przez taki sam czas u ojca), przy czym obojgu rodzicom przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej. Pomimo, że przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie posługują się pojęciem opieki naprzemiennej to nie ma generalnej niedopuszczalności jej orzekania. Co więcej instytucja ta nabiera coraz większego znaczenia w sprawach rodzinnych. Przeciwnicy opieki naprzemiennej podkreślają, że dziecko dla prawidłowego rozwoju potrzebuje stabilizacji i jednego centrum życiowego, co przy opiece naprzemiennej jest niemożliwe do osiągnięcia. Z kolei zwolennicy podkreślają, że dla zrównoważonego rozwoju konieczny jest udział w jego wychowaniu przez oboje rodziców.  Nie ulega jednak wątpliwości, że wprowadzenie opieki naprzemiennej musi być zawsze zgodne z dobrem dziecka.

 

Współdziałanie rodziców najlepszą szansą na ustanowienie opieki naprzemiennej

W dostępnym piśmiennictwie dotyczącym pieczy naprzemiennej wskazuje się, że warunkiem jej ustanowienia jest współdziałanie rodziców. Aby opieka naprzemienna mogła stać się korzystnym rozwiązaniem, spełnione muszą być szczególne warunki. Wymaga zatem poprawnej i bezkonfliktowej relacji między rodzicami, a więc w każdej sytuacji stawiania potrzeb dziecka na pierwszym miejscu w stosunku do ewentualnych personalnych animozji między rodzicami; zostawienia za sobą przeszłości; samokontroli; dobrej komunikacji na temat dziecka i w obecności dziecka. Nie bez znaczenia jest również sytuacja finansowa rodziny, jako że opieka naprzemienna oznacza utrzymywanie dwóch domów, w których pełnoprawnym mieszkańcem jest dziecko (pokój dziecka, podwójny komplet rzeczy codziennego użytku dla dziecka) (por. A. Gójska, “Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem”, pod red. J. Ignaczewskiego, Warszawa 2010, s. 431.)

Brak porozumienia nie wyklucza opieki naprzemiennej

Nie ulega wątpliwości, że w pierwszej kolejności to sami rodzice powinni decydować i sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej na wypadek rozłączenia. Z kolei natomiast nawet przy braku porozumienia, mając na względzie naturalne prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, sąd rozstrzygać ma o sposobie wspólnego wykonywania przez nich władzy, w tym może orzec, by dziecko mieszkało naprzemiennie u każdego z rodziców w okresach wskazanych w orzeczeniu. W obecnym stanie prawnym prawo dziecka do bycia wychowywanym przez oboje rodziców góruje nad ewentualnym konfliktem między rodzicami. Wprowadzona została do systemu prawnego zasada wspólnej odpowiedzialności rodzicielskiej to jest wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów (por. pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. DSRiN-II-071-1/16). Odpowiedzialność rodziców jako pojęcie używane w aktach prawa międzynarodowego obejmuje, poza kwestiami prawnymi i finansowymi, także ukierunkowanie dziecka i udzielanie mu rad, wychowanie i rozwój dziecka oraz zabezpieczenie warunków życia niezbędnych do rozwoju (art. 3, 5, 16, 27 Konwencji o prawach dziecka, Rekomendacja RE Nr R(84)4 w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej, Rozporządzenie Rady (WE) z 27 listopada 2003 r. Nr 2201/2003 dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej (Dz. Urz. UE L z 2009 r., Nr 338, s. 1)

 

Ponadto nie można przyjąć, że warunkiem sine qua non do wprowadzenia opieki naprzemiennej jest zgoda na nią obojga rodziców. Po pierwsze, jest to w sposób ewidentny niezgodne z założeniami legislatora. Po drugie, jest to nieprawidłowe również z punktu widzenia dobra dziecka. Sprzeciw jednej ze stron może być warunkowany nie wolą czy dobrem dziecka, ale innymi względami, w tym względami ambicjonalnymi lub finansowym.

 

Podsumowanie

Pomimo dopuszczalności orzekania pieczy naprzemiennej w praktyce sądy z dużą ostrożnością podchodzą do omawianej instytucji. Często w sprawach, gdzie rodzice lub rodzic dąży do opieki naprzemiennej sądy przed wydaniem orzeczenia zasięgają opinii biegłych psychologów lub OZSS. Przedmiotem badania biegłych jest ustalenie czy sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej w formie pieczy naprzemiennej jest nie tylko zgodne z dobrem dziecka, ale czy również rodzice dają rękojmię sprawowania władzy właśnie w taki sposób. Warto wskazać, że badania prowadzone w krajach, w których piecza naprzemienna jest orzekana od wielu lat, nie wskazują negatywnych konsekwencji takiego rozwiązania dla dobrostanu dzieci.

Komu przysługuje ulga na dziecko?

24/04/2018 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

 

 

Ostateczny termin na złożenie deklaracji PIT-37, PIT-36, PIT-38 za 2017 roku wypada 30 kwietnia 2018 roku. Rozliczając się z fiskusem niektórzy z nas mogą skorzystać z ulgi na dzieci. Sprawdź poniżej komu przysługuje ulga na dzieci.

Ulga na dziecko nie dla każdego

Zgodnie z art. 27 f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej PIT) od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:

  1. wykonywał władzę rodzicielską;
  2. pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
  3. sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Faktycznie wykonywanie, a nie tylko posiadanie władzy rodzicielskiej

Samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie daje jeszcze podstaw do skorzystania z ulgi na dziecko. Dla nabycia prawa do odliczenia ulgi prorodzinnej, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, to jest posiadanie władzy rodzicielskiej i jej faktyczne wykonywanie w danym roku podatkowym. Czym innym jest bowiem posiadanie władzy a czym innym jej wykonywanie, a to oznacza, że utożsamianie ich na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie znajduje uzasadnienia. W celu nabycia prawa do przedmiotowej ulgi podatnik powinien wykazać zatem, że w danym roku podatkowym wykonywał, a nie tylko posiadał władzę rodzicielską (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 marca 2018 roku, sygn.. akt I SA/Po 1208/17, publ. LEX).

Warto również wskazać, że miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z rodziców nie przesądza o tym, że właśnie ten rodzic wykonuje wobec tego dziecka władzę rodzicielską i nie jest wystarczającym powodem, żeby pozbawić drugiego rodzica prawa do skorzystania z ulgi na dziecko.  W razie sporu w tej kwestii organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, kto w danym roku podatkowym faktycznie wykonywał władzę rodzicielską i w konsekwencji kto może skorzystać z ulgi prorodzinnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 roku, sygn.. akt II FSK 851/16).

Wysokość ulgi na dziecko

Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o w stosunku do:

  1. jednego małoletniego dziecka – kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika

    a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł

    b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;

  2. dwojga małoletnich dzieci – kwota 92,67 zł na każde dziecko
  3. trojga i więcej małoletnich dzieci – kwota:

a) 92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,

b) 166,67 zł na trzecie dziecko

c) 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.

Ulga na dziecko nie dla przedsiębiorcy, który płaci podatek liniowy

Przedsiębiorca, który uzyskał wyłącznie dochody z działalności opodatkowanej według stawki liniowej nie skorzysta z ulgi na dzieci. Możliwość odliczenia zachowa natomiast przedsiębiorca opodatkowany co prawda podatkiem liniowym, który w ubiegłym roku oprócz dochodów z działalności uzyskał również takie, które są opodatkowane na zasadach ogólnych. W takim wypadku ulga na dziecko możliwa jest do odliczenia w składanym dodatkowo PIT-36 lub PIT-37.

 

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

19/01/2016 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady władza rodzicielska przysługuje obojgu rodziców (art. 93 § 1 k.r.o.). Jednakże w sytuacji, gdy władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców (art. 111 § 1 k.r.o). Nie ulega wątpliwości, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej stanowi najbardziej drastyczny środek ingerencji sądu w sferę tej władzy, polega bowiem na tym, że rodzice tracą całkowicie tę władzę.  Dokonując zatem wykładni przepisu art. 111 § 1 k.r.o., trzeba mieć na uwadze, że do pozbawienia władzy rodzicielskiej upoważniają sąd tylko takie zaniedbania obowiązków względem dziecka, które mogą być ocenione jako rażące. Muszą to być poważne zaniedbania bądź zaniedbania o mniejszej wadze, które nabierają cech niepoprawności i uporczywości. W przepisie art. 111 § 1 k.r.o. chodzi o zaniedbania rodziców, które cechuje uporczywość, niepoprawność i nasilenie złej woli. Zaniedbania o mniejszym ciężarze, nieosiągające takich cech, uzasadniają jedynie wydanie odpowiednich zarządzeń przewidzianych w art. 109 k.r.o. Pozbawienie władzy rodzicielskiej to najsurowszy środek ingerencji sądu, który można zastosować dopiero wówczas, gdy stosowane dotychczas łagodniejsze środki okazały się nieskuteczne lub gdy w okolicznościach danego wypadku jest oczywiste, że stosowanie łagodniejszych środków jest niecelowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1997 roku, sygn.. akt III CKN 122/97, publ. LEX).

Jako konkretne przyczyny pozbawienia rodziców władzy rodzicielskiej z powodu jej nadużywania lub zaniedbań w jej wykonywaniu można m.in. wskazać:

  1. agresywne zachowanie jednego z rodziców wobec dziecka lub nawet drugiego z rodziców w sytuacji, gdy postępowanie rodzica obiektywnie wywiera destrukcyjny wpływ na proces wychowania i rozwoju psychicznego dziecka, choćby nie było to związane z subiektywnym, negatywnym nastawieniem rodzica wobec dziecka (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2000 roku, sygn.. akt I CKN 931/00, publ. LEX);
  2. nadużywanie alkoholu lub środków odurzających przez rodzica, a także rozpijanie dziecka
  3. uprawianie przestępczego procederu przez rodzica lub nakłanianie do takiego postępowania dziecka;
  4. uporczywe i złośliwe uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2000 roku, sygn.. akt III CKN 834/99, publ. LEX)
  5. pozbawienie przez ojca kilkuletniego dziecka naturalnego środowiska rodzinnego i bezpośredniej opieki matki oraz możliwości wychowywania się wspólnie z małoletnim rodzeństwem i zatrzymanie go na stałe – wbrew woli matki – w obcym kraju (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1970 roku, sygn.. akt III CRN 181/70, publ. LEX).

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem jest niezależne od władzy rodzicielskiej. Powyższe oznacza, iż w przypadku pozbawienia władzy rodzicielskiej czy też jej ograniczenia rodzice w dalszym ciągu mają prawo do osobistej styczności z dzieckiem (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 roku, sygn.. akt IV CK 615/03, publ. LEX).

*Wpis ten został opublikowany również na portalu INFOR

Kancelaria Adwokacka Agnieszka Jakubowska - Gregier
ul. Puławska 22 lok. 6, 05-500 Piaseczno, tel. 502 56 82 81, email: adwokat@gregier.pl