Logo

tel. +48 502 568 281

Pojednanie z pokrzywdzonym daje szansę na umorzenie postępowania

24/08/2015 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

W wyniku ostatniej nowelizacji kodeksu karnego z dniem 1 lipca 2015 roku wszedł w życie art. 59a , wprowadzający nową podstawę umorzenia postępowania na wniosek pokrzywdzonego w przypadku, gdy sprawca pojednał się z pokrzywdzonym i naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie.

Umorzenie postępowania na podstawie ww. przepisu może nastąpić w przypadku, gdy:

  1. sprawca nie był uprzednio skazany za przestępstwo umyślne z użyciem przemocy;
  2. sprawca przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji pojednał się z pokrzywdzonym, w szczególności w wyniku mediacji;
  3. sprawca naprawił szkodę lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie, jakiej doznał pokrzywdzony na skutek popełniania przez sprawcę przestępstwa;
  4. czyn zarzucany sprawcy stanowi występek zagrożony karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności lub występek przeciwko mieniu zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności lub występek określony w art. 157 § 1 k.k.;
  5. pokrzywdzony złożył wniosek o umorzenie postępowania.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 59a § 2 k.k. jeżeli czyn został popełniony na szkodę więcej niż jednego pokrzywdzonego, warunkiem umorzenia postępowania jest pojednanie się, naprawienie przez sprawcę szkody oraz zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę w stosunku do wszystkich pokrzywdzonych.

Czy Sąd może odmówić umorzenia postępowania na podstawie art. 59a k.k.?

Umorzenie postępowania na podstawie art. 59a k.k. ma charakter obligatoryjny. Jednakże sąd może nie uwzględnić wniosku o umorzenie postępowania w sytuacji, gdy byłoby to sprzeczne z potrzebą realizacji celów kary.

Recydywa a zatarcie skazania

04/02/2015 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Jeżeli w chwili orzekania poprzednie skazanie uległo zatarciu, nie może ono uzasadniać przyjęcia powrotności do przestępstwa w rozumieniu art. 64 § 1 i 2  k.k. nawet wtedy, gdy kolejne przestępstwo zostało popełnione przed upływem terminu przewidzianego dla zatarcia poprzedniego skazania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1987 roku w sprawie VI KZP 39/87).

Powyższe oznacza, iż dla skutecznego przypisania sprawcy działania w warunkach recydywy (zwykłej i ogólnej) niezbędne jest to, by zarówno w dacie popełnienia czynu, jak i w dacie wydania wyroku poprzednie skazanie, które uzasadnia przyjęcie powrotności do przestępstwa nie uległo zatarciu. Spowodowane jest to tym, iż skutkiem zatarcia skazania jest nie tylko uznanie go za niebyłe, ale także za niebyłe uważa się samo popełnienie przestępstwa.

Wybrane orzecznictwo:

  1. W sytuacji zatarcia skazania, w odniesieniu do wyroku przyjętego za podstawę do ustalenia recydywy, przyjęcie działania w warunkach art. 64 § 1 i 2 k.k. stanowi rażącą obrazę tego przepisu, a nadto art. 106 k.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 4 września 2013 roku w sprawie V KK 45/13, publ. Legalis)
  2. Wykluczone jest przyjęcie powrotności do przestępstwa w rozumieniu art. 64 § 1 k.k. w sytuacji, kiedy w chwili orzekania poprzednie skazanie uległo zatarciu i to nawet wówczas, gdy kolejne przestępstwo zostało popełnione przed upływem terminu przewidzianego dla zatarcia poprzedniego skazania. Jest tak dlatego, że skutkiem zatarcia skazania jest nie tylko uznanie go za niebyłe, ale także za niebyłe uważa się samo popełnienie przestępstwa (art. 106 k.k.) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – II Wydział Karny z dnia 31 stycznia 2013 roku w sprawie II AKa 186/12, publ. Legalis)

Czy jest możliwe warunkowe zwolnienie po przerwie w karze?

02/02/2015 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary po odbyciu przez niego połowy kary (art. 77 i n. k.k.). Jednakże w przypadku, gdy skazanemu udzielono przerwy na okres co najmniej roku, zaś skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary – sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić skazanego z odbycia reszty kary o ile jego postawa, właściwości i warunki osobiste, okoliczności popełnienia przestępstwa oraz zachowanie po jego popełnieniu i w czasie odbywania kary uzasadniają przekonanie, że skazany po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa (art. 155 § 1 k.k.w.). Powyższy przepis nie będzie miał jednak zastosowania do osób, wobec których orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze przekraczającym 3 lata, przy czym warunek ten musi zostać spełniony również w wypadku podlegających odrębnemu wykonaniu kar, albowiem w sytuacji, gdy skazany odbywa dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, warunkowe zwolnienie na zasadach określonych w art. 155 § 1 k.k. nie jest możliwe wtedy, gdy suma orzeczonych kar pozbawienia wolności przekroczyła 3 lata (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia III KK 212/11 z dnia 7 grudnia 2011 roku, publ. Legalis).

Warto również pamiętać, iż użyty w artykule 155 § 1 k.k.w. termin „odbył co najmniej 6 miesięcy kary” wskazuje, że warunek ten musi być spełniony w chwili ubiegania się o możliwość skorzystania ze środka probacyjnego, jakim jest warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, nie zaś już w momencie udzielania przerwy w karze (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2009 roku w sprawie II AKzw 492/10, publ. Legalis). W związku z powyższym dla skorzystania z warunkowego zwolnienia na podstawie art. 155 k.k.w. nie jest konieczne, by skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary przed udzieleniem mu przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności. Ponadto pojęcie “przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” – w rozumieniu art. 155 § 1 k.k.w. – obejmuje przerwę udzieloną przez sąd penitencjarny na podstawie art. 153 k.k.w., a także okres, w jakim skazany – po wprowadzeniu tej kary do wykonania – nie odbywał jej w dalszym ciągu w wyniku zawieszenia wobec niego postępowania wykonawczego z przyczyn wymienionych w art. 153 k.k.w. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 roku w sprawie I KZP 22/08, publ. Legalis). Zatem jeżeli postępowanie wykonawcze zostało zawieszone z uwagi na chorobę psychiczną skazanego, zaś okres zawieszenia trwał co najmniej jeden rok to przesłanka „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” została spełniona, zaś skazany po spełnieniu pozostałych przesłanek z art. 155 k.k.w. może ubiegać się o zwolnienie z odbycia reszty kary.

Kto może starać się o dozór elektroniczny?

06/01/2015 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Dozór elektroniczny jest jednym ze sposobów odbywania kary pozbawienia wolności, które podlega kontrolowaniu zachowania skazanego przebywającego poza zakładem karnym przy użyciu aparatury monitorującej (tzw. bransoletki).

Procedura odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego wdrażana jest na wniosek skazanego lub jego obrońcy, prokuratora, sądowego kuratora zawodowego lub dyrektora zakładu karnego, przy czym w stosunku do skazanego, który chce odbywać karę ww. sposób muszą zostać spełnione (łącznie) następujące przesłanki:

  1. wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku, a nie zachodzą warunki przewidziane w 64 § 2 k.k. (recydywa specjalna);
  2. jest to wystarczające dla osiągnięcia celów kary;
  3. skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
  4. osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę na odbywanie przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego (pisemną zgodę dołącza się do wniosku o zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego);
  5. odbywaniu kary pozbawienia wolności w ww. systemie nie stoją na przeszkodzie możliwości techniczno-organizacyjne związane z wykonywaniem dozoru przez podmiot prowadzący centralę monitorowania i upoważniony podmiot dozorujący oraz warunki mieszkaniowe skazanego.

Ponadto skazanemu, który nie rozpoczął wykonywania kary w zakładzie karnym, można udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym. Natomiast skazanemu, który rozpoczął już odbywanie kary w zakładzie karnym, można udzielić zezwolenia na odbycie w systemie dozoru elektronicznego pozostałej części kary, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawiają dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego. W tym miejscu wskazać, iż  skazany, w stosunku do którego wdrożono wykonanie kary pozbawienia wolności nie może  odbyć reszty kary ww. systemie, jeżeli pozostało mu do odbycia kary nie więcej niż rok, zaś orzeczona w stosunku do niego kara pozbawienia wolności przekraczała wymiar jednego roku (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2013 roku w sprawie II AKzw 1167/13), bowiem chodzi o karę orzeczoną, a nie pozostałą do odbycia.

Powyższe zasady stosuje się odpowiednio do skazanego, któremu wymierzono dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany ma odbyć kolejno, nieprzekraczających w sumie jednego roku. W tym miejscu dodać należy, iż w chwili orzekania o dopuszczalności wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego, sąd winien m.in. ustalić, które z orzeczonych wobec skazanego kar pozbawienia wolności, w tym objętych wnioskiem o zezwolenie na dozór elektroniczny, podlegają wykonaniu i w jakim zakresie. Skoro tylko niektóre kary podlegają obecnie wykonaniu, to dopiero ich suma, a nie w ogóle suma kar orzeczonych, może być rozstrzygająca (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 września 2012 roku w sprawie II AKzw 783/12).

W sprawach o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny orzeka na wniosek ww. osób. W przypadku odmowy udzielenia zezwolenia skazanemu przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego. W tym miejscu wskazać należy, iż ponowny wniosek skazanego lub jego obrońcy o udzielenie zezwolenia w tej samej sprawie złożony przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie udzielenia tego zezwolenia pozostawia się bez rozpoznania.

Kancelaria Adwokacka Agnieszka Jakubowska - Gregier
ul. Puławska 22 lok. 6, 05-500 Piaseczno, tel. 502 56 82 81, email: [email protected]