tel. +48 502 568 281

Korzystanie z majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej

14/08/2019 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady podczas trwania związku małżeńskiego między jego stronami panuje małżeńska wspólność majątkowa. Może ona jednak zostać zmodyfikowana poprzez umowę majątkową małżeńską, polegającą na utworzeniu rozdzielności majątkowej między małżonkami w taki sposób, że każde z nich dysponuje pewnym majątkiem własnym. Taka sama sytuacja następuje w przypadku uzyskania przez strony prawomocnego wyroku rozwodowego.

 

DOMNIEMANIE RÓWNYCH UDZIAŁÓW W MAJĄTKU WSPÓLNYM

Generalnie rzecz biorąc, na podstawie artykułu 43 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Każdy z nich może jednak żądać żeby ustalenie wysokości tych udziałów nastąpiło z uwzględnieniem stopnia w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku. Podczas oceniania tej wartości brany jest również pod uwagę nakład pracy osobistej przy wychowywaniu dzieci oraz prowadzenie gospodarstwa domowego.

 

ROZLICZENIE NAKŁADÓW

Sposób podziału wspólnych dóbr strony mogą ustalić samodzielnie. W przypadku braku takiego działania, zostanie to dokonane przez sąd. Samo rozliczanie zaś ujęte jest w artykule 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stanowiącym, że każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione na jego majątek osobisty z majątku wspólnego. Wyjątkiem są tu jedynie wydatki i nakłady poczynione na te przedmioty majątkowe, które przynoszą dochód. Każdy z małżonków może także żądać zwrotu poczynionych przez siebie nakładów na majątek wspólny z majątku osobistego.

 

KORZYSTANIE Z MAJĄTKU WSPÓLNEGO

Zgodnie z artykułem 46 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z artykułami 1035 i 207 kodeksu cywilnego, małżonkowie zobowiązani są do ponoszenia ciężarów i wydatków związanych z rzeczami wspólnymi proporcjonalnie do wielkości przysługujących im udziałów w majątku wspólnym. Także każdy z małżonków który poniósł wydatki na rzecz wspólną, ma prawo do żądania od drugiego małżonka zwrotu tej sumy w części odpowiadającej jego udziałowi w majątku wspólnym. Do ewentualnej modyfikacji tej zasady może dojść na podstawie uprzednio zawartej umowy między małżonkami bądź orzeczenia sądowego dotyczącego podziału rzeczy do korzystania, tj. quad usum. Podział taki w praktyce oznacza, że każdy z małżonków otrzymuje do wyłącznego użytku fizycznie wydzieloną część rzeczy. Co do zasady jeżeli nie ustalono inaczej, każdy z małżonków osobno korzysta ze swojej części rzeczy i osobno pobiera z niej pożytki. Również w takim samym zakresie każdy z nich ponosi wszelkie wydatki związane z eksploatacją tej części rzeczy. Skutkiem tego osoba dokonująca nakładów koniecznych na nieruchomość wspólną, nie może ubiegać się o zwrot wartości tych nakładów odpowiadających części udziałów drugiego małżonka, jeżeli w drodze dokonanego podziału nie korzysta on z tej części nieruchomości na którą nakład ten został poczyniony. W efekcie prowadzi to do sytuacji, gdzie osoba dokonująca nakładu na przydzieloną jej część nieruchomości ma wyłączne prawo do pobierania korzyści uzyskanych dzięki temu nakładowi.

Do roszczeń z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów nie zaliczają się roszczenia o współposiadanie rzeczy wspólnej, ani o korzystanie z niej w zakresie jaki daje się pogodzić z współposiadaniem i korzystaniem z tej rzeczy przez drugiego z małżonków. Roszczenie takie zmierzające do uregulowania sposobu korzystania z rzeczy poprzez podział quad usum dotyczy jedynie określenia zakresu posiadania.

 

Autorem postu jest Pan Marek Pękacki

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków

16/06/2015 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Co do zasady małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (art. 43 § 1 k.r.o). Jednakże w sytuacji, kiedy każdy z małżonków w różnym stopniu przyczynił się do powstania majątku wspólnego możliwe jest ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym. Warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Przez ważne powody rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek nie przyczynił się (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2002 roku, sygn. akt III CKN 1018/00, publ. Legalis).

Warto wskazać, iż sam fakt osiągania przez jednego z małżonków znacznie wyższych zarobków od drugiego nie może stanowić jedynej postawy do uznania, iż wystąpiły ważne powody w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2005 toku, sygn. akt III CK 469/04). Jednakże okoliczność ta nie jest bez znaczenia w postępowaniu o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków.

O nierównych udziałach byłych małżonków w majątku wspólnym nie decyduje również różny wkład pracy członków ich rodzin przy budowie domu stanowiącego składnik majątku wspólnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2002 roku, sygn. akt I CKN 643/00, publ. Legalis). Również stwierdzenie w wyroku rozwodowym, iż jeden z małżonków ponosi wyłączną winę w rozpadzie pożycia małżeńskiego nie przesądza o istnieniu ważnych powodów w rozumieniu ww. przepisu i nie uzasadnia ustalenia nierównych udziałów.

Natomiast przyjmuje się, iż ważnym powodem w rozumieniu art. 43 § 2 k.rio. – w świetle zasad współżycia społecznego – może być także długotrwała separacja małżonków, podczas której każdy z nich gospodarował samodzielnie i dorabiał się niejako “na własny rachunek” (por..L. Stecki, Ustanie ustawowej wspólności małżeńskiej majątkowej, s. 111). Co więcej ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków może nastąpić w sytuacji, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 1972 roku, sygn. akt III CRN 235/72). Konieczne zatem w postępowaniu o ustalenie nierównych udziałów jest wykazanie nagannego postępowania małżonka polegającego na nieprawidłowym, rażącym lub uporczywym nieprzyczynianiu się do zwiększenia majątku wspólnego pomimo posiadanych przez niego możliwości zdrowotnych i zarobkowych czy też na rażącym i odbiegającym od obiektywnych wzorców braku dochowania staranności w zachowaniu istniejącej substancji majątku wspólnego, np. poprzez lekkomyślne wyzbywanie się składników majątkowych.

Należy również pamiętać, iż przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Zatem dbanie o dobro rodziny poprzez osobiste starania w wychowanie dzieci i pacy we wspólnym gospodarstwie nie może stanowić zarzutu niewypełnienia obowiązku polegającego na zaspakajaniu potrzeb rodzinny, a w konsekwencji stanowić postawę do ustalenia nierównych udziałów.

Na koniec należy zaznaczyć, iż w niektórych przypadka prawo do żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków będzie przysługiwać spadkobiercy małżonka. Będzie to możliwe w sytuacji, gdy spadkodawca przed swoją śmiercią wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Kancelaria Adwokacka Agnieszka Jakubowska - Gregier
ul. Puławska 22 lok. 6, 05-500 Piaseczno, tel. 502 56 82 81, email: adwokat@gregier.pl