Logo

tel. +48 502 568 281

Kwestionowanie wysokości wynagrodzenia przez ZUS

06/02/2017 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Czy ZUS może zakwestionować wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę?

Przepisy ustawy o ubezpieczeniach społecznych przyznają ZUS’owi uprawnienie do kwestionowania wysokości ustalonego przez strony wynagrodzenia za pracę. Najczęściej z uprawnienia tego organ rentowy korzysta w sprawach związanych z wypłatą ubezpieczonemu zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego. I o ile w orzecznictwie przyjmuje się, że ZUS może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 roku, sygn.. akt II UZP 2/05, publ. LEX) to sam fakt ustalenia wynagrodzenia na wysokim poziomie nie może automatycznie przesądzać o nieważności umowy lub jej postanowień (art. 58 k.c.).

Wynagrodzenie musi być godziwe

Nie można bowiem zapominać, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy, natomiast ocena godziwości tego wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2014 roku, sygn.. akt III AUa 1136/13, publ. LEX).

Kwestionowanie wysokości wynagrodzenia przez ZUS przy umowa o pracę z kobietą ciężarną

Ponadto to, że umowa o pracę została zawarta z kobietą ciężarną również nie przesądza o pozorności tejże umowy ani nie cechuje się wadliwością. Żadne bowiem przepisy prawa nie zabraniają zawierania umów o pracę z kobietami w ciąży, zaś przyjęcie odmiennego stanowiska jest niedopuszczalne. Również to, że pracownik po kilku tygodniach od nawiązania stosunku pracy stał się niezdolny do pracy nie świadczy o tym, że wysokość wynagrodzenia została ustalona wyłącznie w celu uzyskania przez niego wyższych świadczeń z tytułu zasiłku chorobowego.

Na marginesie należy wskazać, że zawierając umowy o pracę strony kierują się różnymi motywami indywidualnymi, które należy odróżnić od causae czynności prawnej (typowego celu czynności prawnej). Między innymi, jak wskazał Sąd Najwyższy, zawarcie umowy o pracę, choćby zmierzało do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, czy uzyskania kredytu bankowego, nie jest obejściem ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2004 roku, sygn. akt I PK 42/04, publ. OSNP 2005/14/209). Podobnie takiego zarzutu nie można postawić umowie o pracę nienaruszającej art. 22 k.p., nawet gdy jej cel dyktowany był wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 roku, sygn.. akt II UK 141/04, publ. LEX, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 roku, sygn.. akt  II UK 320/04, publ. OSNP 2006/7-8/122).

W szczególności trudno uznać, że dążenie kobiety ciężarnej do uzyskania takiej ochrony jest sprzeczne z prawem. Przeciwnie jest to zachowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia (por. powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 roku, sygn. akt III UK 89/05, publ. LEX). Tym samym motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy założeniu rzeczywistego jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p.

Możliwość odwołania się od decyzji ZUS w przedmiocie ustalenia innej podstawy wymiaru składek

W przypadku kwestionowania wysokości wynagrodzenia przez ZUS to na organie rentowym spoczywa obowiązek wykazania, że umowa o pracę jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa. I nawet w przypadku wydania przez organ rentowy decyzji ww. zakresie ubezpieczonemu przysługuje prawo do wniesienia odwołania od takiej decyzji.

 

Umorzenie składek ZUS

17/08/2016 ,

By Agnieszka Jakubowska - Gregier

With 0 comments

Konieczność terminowego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne jest obowiązkiem każdego ubezpieczonego. Jednakże w pewnych sytuacjach pomimo dołożenia wszelkich starań płatnik składek nie jest w stanie sprostać temu obowiązkowi, powodując tym samym powstanie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których naliczane są odsetki. Wówczas pojawia się pytanie czy można coś z tym zrobić? Odpowiedź jest prosta: TAK. Ubezpieczony może bowiem wystąpić o umorzenie składek ZUS na podstawie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ww. przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane:

  1. w przypadku ich całkowitej nieściągalności;
  2. zaś w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W odniesieniu do pierwszej podstawy umorzenia należności z tytułu składek całkowita nieściągalność zachodzi wówczas, gdy:

  1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
  2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);
  3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;
  4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
  5. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
  6. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
  7. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
  8. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W nawiązaniu do powyższego wskazać jednak należy, że sam formalny aspekt prowadzenia egzekucji nie może być podstawą do wniosku o realnych możliwościach spłaty zadłużenia przez stronę, zwłaszcza, jeśli z akt sprawy wynika absolutna bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Samo prawdopodobieństwo uzyskania dochodów należy uznać za niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2016 roku, sygn.. akt I SA/Gl 893/15). Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że od kwoty należności głównej naliczane są odsetki, co powoduje dalsze zwiększanie kwoty zobowiązania pomimo ewentualnego wdrożenia egzekucji. Ponadto trzeba rozważyć, czy sytuacja majątkowa skarżącego jego stan zdrowia i wiek w połączeniu z wysokością zadłużenia nie prowadzi do sytuacji gdy pomimo ewentualnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanie nie tylko nie będzie spłacone, ale będzie nadal narastać (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 października 2014 roku, sygn.. akt III SA/Łd 708/14).

Natomiast w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek to umorzenie składek ZUS będzie możliwe wówczas, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

  1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przy czym za rodzinę uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.
  2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
  3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności jak wskazano w pkt 3 musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza zobowiązanego z codziennego funkcjonowania i nie pozwala mu na zajęcie się sprawami zawodowymi. Tak jest w przypadku choćby nowotworu czy też udaru mózgu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2015 roku, sygn.. akt I SA/Rz 1195/14). Natomiast dolegliwości kręgosłupa, ortopedyczne, bóle stawów, czy zły stan uzębienia, jak również podobne dolegliwości żony – schorzenia kręgosłupa, żylaki nie wyczerpują przesłanki przewlekłej choroby pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2015 roku, sygn.. akt I SA/Rz 1119/14, publ. LEX).

Co więcej za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa – korzystanie z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 maja 2014 roku, sygn.. akt I SA/Rz 304/14). W takiej sytuacji organ rentowy winien bowiem umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Podsumowując pomimo, że decyzja o umorzeniu składek ZUS ma charakter uznaniowy to organ rentowy wydając rozstrzygnięcie ww. sprawie powinien wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, że w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzję na korzyść ubezpieczonego.

Artykuł został opublikowany na portalu INFOR http://mojafirma.infor.pl/mala-firma/pracownik-i-zus/745989,Kiedy-mozliwe-jest-umorzenie-skladek-ZUS.html